Tràng An vượt khó thế nào?

Du khách quốc tế ngày càng biết đến Tràng An hơn. Ảnh: Minh Đức Có mặt trong đoàn Việt Nam sang Qatar dự phiên họp của UNESCO, ông nhìn lại hành trình của di sản thế giới Tràng An ra sao? Các chuyên gia UNESCO xếp Tràng An ở mức D, tức thị hoãn lại hai năm xem xét để nghiên cứu, bổ sung thông báo. Để vượt qua khó khăn này, chúng tôi vắt cùng với chuyên gia tham vấn trong nước và quốc tế, xây dựng bộ câu giải đáp cả về lí lẽ và chứng cớ khoa học để bàn cãi, phản biện và thuyết phục các đoàn chuyên gia của các nước thành viên Ủy ban Di sản (UBDS) thế giới. Ban đầu, có ý kiến khuyên bỏ tiêu chí văn hóa, chỉ bảo vệ tiêu chí thiên nhiên. Đoàn công tác của tỉnh Ninh Bình đã họp và xin ý kiến chuyên gia, thì họ đều khẳng định Tràng An là sự kết hợp chẳng thể tách rời giữa giá trị văn hóa, tự nhiên. Ngay từ khi đặt chân đến Doha, đoàn chia thành các nhóm, tiếp xúc và giảng giải với các chuyên gia của UBDS thế giới. Sau gần 10 ngày, chúng tôi đã thuyết phục hồ hết chuyên gia các nước thành viên UBDS thế giới. Một điều bất thần là các nước Tây Âu như Bồ Đào Nha, Phần Lan, Đức và Croatia vốn rất tin vào các cơ quan tư vấn UNESCO gồm IUCN, ICOMOS, nhưng tại phiên họp khi chuyên gia ít thẩm định hồ sơ Tràng An, họ đồng loạt giơ biển đăng ký phát biểu. Đại biểu Phần Lan nói khá thẳng: Lúc đầu họ chỉ định ủng hộ từ việc hoãn hồ sơ trong hai năm lên thành một năm (tức là từ mức D lên R). Nhưng sau khi nghe phía ta giảng giải, họ thấy nhiều luận điểm đánh giá, khuyến nghị của cơ quan tham mưu UNESCO thiếu chuẩn xác, chưa khách quan, nên họ ủng hộ Tràng An. Do đó vào phiên họp sáng 23/6, chúng ta nhận được sự ủng hộ của cả 20 thành viên UBDS thế giới. Gần một tháng sau khi Tràng An thành di sản thế giới, khách du lịch đến đây có gì đột biến? Hiện nay là mùa thấp điểm, nên lượng khách chỉ tăng nhẹ. Tuy nhiên, trong kế hoạch quản ngại trình UNESCO, chúng tôi dự báo lượng khách tăng lên đáng kể thời gian tới. Nhiều phương án tiếp đón khách chu đáo: Phân luồng tuyến, điểm du lịch cũng như mở một số tuyến điểm mới như tuyến du lịch Hang Chùa-hang Ghé-hang Bụt, thung Chim… Lượng làm biển quảng cáo tại hà nội người đến Tràng An có thể tăng nhanh, yếu tố du lịch xanh được giải quyết ra sao? Ngay từ đầu, hướng phát triển mũi nhọn của du lịch Tràng An là sinh thái, dựa vào cộng đồng, kết hợp văn hóa để phát triển du lịch có bổn phận, lấy dân địa phương làm nòng cột. Chúng tôi đang thí nghiệm hình thức homestay ở một số khu như cố đô Hoa Lư, xã Ninh Xuân, khu Tam Cốc-Bích Động. Nhiều ý kiến trên các diễn đàn du lịch rằng, ở đâu được công nhận di sản thì giá vé, chặt chém gia tăng, thậm chí khuyên người ta nên “né”. Quan điểm của ông? Phát triển nóng sẽ tạo ra hiệu ứng làm du lịch chỉ chăm bẳm lợi nhuận trước mắt. Một số hộ kinh doanh chặt chém, nâng giá, treo đầu dê bán thịt chó... Hiện tượng đó xảy ra ở nhiều nơi, không riêng Ninh Bình. Chúng tôi dự đoán điều đó, nên ngay khi Tràng An được xác nhận đã hăng hái tuyên truyền cho người dân, doanh nghiệp, cán bộ làm du lịch nâng cao hiểu biết, văn hóa kinh dinh, phát triển nền du lịch vững bền, có nghĩa vụ với đọc thêm đích cao nhất là giữ gìn sự chu toàn của Tràng An. Du khách đến Ninh Bình rất ít chỗ để tiêu tiền, quá hoang phí? Lượng khách đến Ninh Bình nói chung Tràng An nói riêng tăng rất mạnh thời gian qua. Tuy nhiên khách đến Ninh Bình cốt tham quan trong ngày, ăn uống ngơi nghỉ lại đi tiếp tới các điểm khác như Hà Nội, Hạ Long…. Bên cạnh đó, sản phẩm du lịch còn đơn điệu, chất lượng chưa cao. Thời kì tới, muốn tăng chi tiêu của khách, chúng tôi tiếp chuyện kêu gọi đầu tư khu vui chơi giải trí, phát triển quà tặng, hàng lưu niệm mang đặc trưng của vùng đất Ninh Bình như hàng thêu, đồ cói, gốm... Khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống trong khu di sản cũng nằm trong kế hoạch quản di sản của BQL DTDT Tràng An. Trước đây Ninh Bình chỉ có khách sạn 2 sao, nay trên địa bàn khu di sản và thị thành đã có khách sạn 4 sao và một số khu nghỉ dưỡng cao cấp. Một số nước trong khu vực tích cực quảng bá hình ảnh trên các kênh truyền hình nức danh thế giới. Tràng An thì sao? Ngoài việc nâng cao văn hóa xử sự, giao tế của người dân, người làm du lịch, chúng tôi tiếp kiến tuyên truyền quảng bá trên các kênh truyền hình VTV, TPHCM, Cần Thơ, viết bài quảng bá trên các tùng san di sản, du lịch bằng tiếng nước ngoài. Chúng tôi cũng luôn phối hợp với Tổng cục Du lịch, các công ty lữ khách tổ chức các đoàn khảo sát xây dựng tua tuyến trong khu di sản. Năm ngoái, Ninh Bình quảng bá clip 30 giây trên kênh CNN trong ba tháng. Tỉnh kết hợp đài SBS tổ chức một số gameshow Hàn Quốc tại đây, xúc tiến lượng khách quốc tế đến Tràng An rất lớn. Trước đây khách nước ngoài chủ yếu biết đến Tam Cốc - Bích Động, nay bắt đầu nhắc nhiều tới Tràng An. Ngoài khám phá hang động, tua chèo thuyền tay kết hợp thăm cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính, sắp tới Ninh Bình nghiên cứu phát triển khu chèo thuyền Kayak tại một số điểm du lịch trong khu di sản. “Giá trị khai phá được còn rất nhỏ so với tiềm năng danh thắng Tràng An. Còn rất nhiều di tích khảo cổ học, văn hóa tiềm tàng được giữ giàng bảo tàng phục vụ nghiên cứu. Trong tương lai, chúng tôi nghiên cứu đưa vào khẩn hoang, tuân nguyên tắc vô thượng của UNESCO– phát triển du lịch bền vững nhưng phải bảo đảm tính toàn vẹn, giá trị nổi trội toàn cầu của di sản”, ông Mạnh nói.