Ngành bán buôn nội cheo leo: kết liên để chống đỡ

Vài năm trở lại đây, các nhà bán sỉ đua nhau về chính sách giá tốt, dịch vụ, săn sóc khách hàng, như: phát cẩm nang mua sắm đến tận nhà; giao hàng miễn phí; tổ chức xe đón đưa đến siêu thị; đặt hàng qua điện thoại; làm thẻ khách hàng thành viên, khách hàng VIP; tích lũy điểm thưởng… kèm theo đó là các dịch vụ ăn uống, giải trí. Nhiều nỗi lo Theo các doanh nghiệp (DN) bán sỉ Việt Nam, hiện hàng hóa trong nước đang có lợi thế về chất lượng, giá cả so với hàng ngoại. Trong tương lai gần, Hiệp định Khu vực mậu dịch tự do khối ASEAN (AFTA) có hiệu lực, Hiệp định Đối tác xuyên thăng bình Dương (TPP) được ký kết, hàng hóa nước ngoài với thuế suất thấp hoặc bằng sẽ tràn vào Việt Nam nhiều hơn. Năm 2014-2015 được dự đoán là thời điểm các nhà bán lẻ nước ngoài đẩy mạnh đầu tư vào Việt Nam. Trong khi đó, khó khăn chung của nền kinh tế và áp lực cạnh tranh đã làm một số nhà bán buôn nội địa hụt hơi, bằng lòng cụm hoặc hoạt động cầm chừng. Đó thật sự là nỗi lo cho DN Việt. Năm 2015, áp lực cạnh tranh trong lĩnh vực bán buôn sẽ gia tăng đối với các doanh nghiệp nội. Trong ảnh: Khách mua hàng tại cửa hàng của Công ty Vissan ở quận 1, TP HCM Ảnh: TẤN THẠNH Chuyên gia marketing Hoàng Tùng cho rằng có thể làn sóng hàng Thái và việc xuất hiện thêm những thương hiệu mới trước mắt sẽ có lợi cho người tiêu dùng. Với DN Việt, đặc biệt những DN sản xuất với đặc thù phụ thuộc vào hệ thống bán bien dong an mon sỉ, sẽ gặp nhiều sự cạnh tranh hơn. Chúng ta có chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”; tuy nhiên, chương trình này chỉ hiệu quả khi hàng Việt có chất lượng thuyết phục, ít ra là tương đương với các đối thủ đến từ những nước khác, với mức giá bằng hoặc thấp hơn. Khi đó, người tiêu dùng mới ưu tiên dùng hàng Việt. Theo ông Vũ Vinh Phú, chủ toạ Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, cạnh tranh càng gay gắt, DN Việt càng miêu tả rõ những hạn chế lớn: thiếu liên kết, yếu về tài chính, không có chiến lược kinh doanh rõ ràng, thiếu nhân sự có trình độ… Trong đó, nhược điểm lớn nhất là thiếu liên kết. “Nhà sinh sản, nhà phân phối phải ngồi lại với nhau, kết liên cùng mua cùng bán, tổ chức lại sản xuất để tạo nguồn hàng ổn định cho siêu thị. Tôi biết một DN thực phẩm ở TP HCM chào bán sản phẩm vào một siêu thị ở Hà Nội. Sản phẩm chỉ 16.000 đồng nhưng siêu thị đòi phí tạo mã đến 100 USD, quá đắt! Hay như trên một con đường tại Hà Nội, 2 siêu thị mở cách nhau… 12 số nhà, hậu quả là 1 trong 2 cái phải đóng cửa. Kiểu làm này chẳng khác nào DN nội địa đang tự giết nhau” - ông Phú nói. Bài học từ Saigon Co.Op Thị trường bán lẻ Việt Nam mặc dầu được xác định có nhiều tiềm năng nhưng vẫn đang phát triển tự phát, chưa được quy hoạch cụ thể, khung pháp lý liên hệ đến đầu tư bán sỉ - bán buôn chưa hoàn thiện là những lực cản lớn đối với DN. Trong lúc trông mong sự hỗ trợ của nhà nước thông qua các chính sách thuế, mặt bằng, quy hoạch mạng lưới bán lẻ, bán lẻ, việc tụ hội vào chiến lược cốt lõi là chìa khóa giúp DN tăng sức cạnh tranh. Liên hợp HTX Thương mại TP HCM (Saigon Co.Op) - đơn vị bán buôn hàng đầu Việt Nam - đã cạnh tranh, phát triển với DN bán lẻ tham khảo ngoại hơn 10 năm nay vẫn tập kết vào 3 cốt lõi: phát triển nhanh màng lưới, đa dạng hóa hình thức kinh doanh để phục vụ đối tượng khách hàng đa dạng dựa trên nền móng chính là siêu thị Co.Opmart; tập hợp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ưng chuẩn việc học tập kinh nghiệm các nhà bán lẻ hàng đầu thế giới; nâng cao chất lượng phục vụ, dịch vụ, cải thiện hệ thống vận hành, vận chuyển phân phối. Bên cạnh đó, Saigon Co.Op còn liên kết với DN hàng Việt, HTX đọc thêm trong khu vực và trong nước để tạo nguồn hàng ổn định, chất lượng… Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, chủ toạ HĐQT Saigon Co.Op, đơn vị rất quan tâm phát triển mạng lưới ra nông thôn, mục tiêu là có mặt tại các quận, huyện ngoại thành TP HCM và tiến về các thị xã, thị trấn tại các tỉnh, thành khác. Việc đẩy nhanh mạng lưới phân phối được thực hành đa dạng chuẩn y nhiều hình thức: thuê đất, thuê nhà, liên doanh kết liên (Saigon Co.Op nắm chi phối để điều hành chuỗi), liên doanh với các HTX thành viên và sắp tới là thể nghiệm nhượng quyền thương nghiệp mô hình cửa hàng Co.OpFood. Đón đầu xu thế mới Có 3 hướng phát triển đốn mà DN bán buôn Việt có thể áp dụng: - Môi trường online: Ít ai có thể tưởng tượng được từ một DN nhỏ, nay Amazon đã vươn mình trở thành nhà bán buôn hàng đầu thế giới với mức tăng trưởng không tưởng - doanh số 74 tỉ USD trong năm 2013. Môi trường online là cơ hội để các DN nhỏ có thể khai phá một cách sáng ý nhằm đối đầu với các ông lớn. - Thu hẹp định vị: Có rất nhiều chuỗi bán lẻ bán nhiều thứ. Tuy nhiên, những thương hiệu bán buôn ra đời sau thành công và tồn tại bên cạnh các ông lớn đều biết thu hẹp định vị của mình để có thể mang nét cá tính riêng và ghi dấu ấn trong tâm não khách hàng mục tiêu. - Có sản phẩm độc quyền: Chuỗi bán lẻ nào có khả năng sản xuất ra được những thương hiệu độc lập, được người tiêu dùng chấp nhận, chuỗi bán lẻ đó sẽ có ưu thế lớn. Chuỗi bán buôn Sears từng gặp khó khăn nhưng cứu cánh của Sears là những thương hiệu mạnh, được bán độc quyền như bộ dụng cụ Craftsman, pin DieHard, xe đạp Free Spirit, áo xống Roebucks... Chuyên gia marketing Hoàng Tùng